آجر

آجُر (به فارسی افغانستان: زاو) یا آجور یا آگور واژه‌ای است یونانی^{[نیازمند منبع]} که به خشت‌هایی می‌گفتند که احکام یا فرامین دولتی بر روی آن نوشته می‌شد (حک می‌گردید) و به وسیله پختن این خشت‌ها، نوشته‌ها را بر روی آن پایدار می‌کردند.

مشخص نیست که آجر برای اولین بار از چه زمانی مورد استفاده قرار گرفته است؛ گمان می‌رود انسان‌های اولیه با مشاهده پخته شدن گل مجاور اجاق‌های خود و دیدن اینکه گل پخته شده سختتر از کلوخه‌های کنار خود می‌گردید پی به خواص و روش تهیه آجر برده باشند.

آجر همچنین به عنوان یکی از مصالح ساختمانی از دیرباز مورد استفاده بوده‌است. مصرف آجر به عنوان مصالح ساختمانی در ایران سابقه باستانی دارد. از بناهای باستانی مشهوری که در ساخت آن از آجر استفاده شده می‌توان به طاق کسری اشاره کرد.

مثال دیگر کف دالان مسجد جامع اصفهان است که به وسیله آجرهایی مفروش شده‌است که در زمان ساسانیان برای ساخت آتشکده بکار رفته بود.

به طور کلی استفاده از آجر در طول تاریخ ایران بسیار گسترده بوده و بناهای بیشماری اعم از آتشکده، مسجد، ساختمان‌های مسکونی و... به وسیله آجر در ایران ساخته شده‌اند.

در حال حاضر با توجه به بالا رفتن تراکم جمعیت و ساخت بناهای چندین طبقه استفاده از آجر در اسکلت این نوع ساختمان‌ها مقدور نیست و از اسکلت‌های فلزی یا بتنی استفاده می‌شود؛ ولی از آجر برای نماسازی استفاده می‌شود و یا در قسمتی از سالن و سایر فضاها آجر را بطور نمایان بکار می‌برند.

آجر را می‌توان به روش‌های مختلف طبقه بندی نمود. مانند طبقه بندی از لحاظ رنگ، ابعاد، جنس و...

 طبقه بندی از لحاظ جنس

آجر براساس نوع جنس آن به دو دسته تقسیم می‌شود:

۱- آجرهای فشاری: دلیل نامگذاری این نوع آجر اینست که در ابتدای تولید این نوع آجر، خشت آن با دست زده می‌شد و با فشار دستی کارگران خشت زن گوشه‌های قالب به وسیله گل مخصوص پر می‌گردید. ابعاد این نوع آجر ۵×۱۰×۲۰ و یا ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر است.

این نوع آجر برای کلیه کارهای ساختمانی مانند گره‌چینی، طاق ضربی، دیوارهای حمال و تیغه چینی مناسب است.

۲- آجرهای ماشینی: آجر ماشینی یا آجر سوراخ‌دار که بر روی سطح بزرگتر آن ۸ یا ۱۰ سوراخ به قطر ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر وجود دارد و در بازار ایران به آجرهای هشت یا ده سوراخه ماشینی معروف است.

در استاندارد شماره ۷ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران این سوراخ‌ها باید تمام ضخامت آجر را طی نموده و سطح مقطع مجموع سوراخ‌ها نباید بیشتر از ۲۵ درصد سطح بزرگ‌تر آجر باشد و فاصله سوراخ‌ها از لبه آجر و همچنین فاصله سوراخ‌ها از یکدیگر در هر بعد آجر نباید کمتر از ۳۰ درصد طول همان بعد باشد.

علت وجود این سوراخ‌ها اینست که در هنگام دیوارچینی ملات به طور عمودی نیز در آجر نفوذ کرده و باعث استحکام بیشتر دیوار شود.

در ساخت دیوارهای حمال به دلیل اینکه می‌توان به وسیله سوراخ‌های موجود در سطح آجر آنرا با میلگرد، مسلح کرد از این نوع آجر استفاده می‌شود. دیوار آجری مسلح برای مقابله با نیروی زلزله ساخته می‌شود.

جنس این نوع آجرها نسبت به آجرهای فشاری بسیار ترد و شکننده بوده و خاصیت مکندگی آن نسبت به آجر فشاری کمتر است. این آجرها به علت ترد بودن قابل تیشه‌داری نیستند و همچنین به‌دلیل اینکه خاصیت مکندگی زیادی ندارند و نمی‌توانند به خوبی به ملات بچسبند در طاق ضربی استفاده نمی‌شوند.

ابعاد این نوع آجر ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر می‌باشد. اضلاع این نوع آجر گونیاتر بوده و دارای سطوح صافتری نسبت به آجرهای فشاری می‌باشند.

آجر آلومینایی به مجموعه گسترده‌ای از انواع آجرهای نسوز اتلاق می‌شود که حاوی ۴۵ تا ۹۹ اکسید آلومینیم (Al₂O₃) می‌باشند.

طبقه بندی از لحاظ رنگ

در صورت استفاده از آجر در نماچینی رنگ آجر اهمیت پیدا می‌کند. برای استفاده در نماچینی آجرهایی به رنگ‌های زرد کمرنگ که به آن آجر سفید می‌گویند و زرد پررنگ که به آن آجر بهی می‌گویند و همچنین آجرهایی به رنگ قرمز روشن یا قرمز سیر در بازار وجود دارند.

در حدود سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ یک نوع آجر ابلق به رنگ‌های قرمز و زرد بنام آجر بهمنی به بازار عرضه می‌شد که بوسیله کوره آجرپزی به همین نام تهیه می‌گردید.

ضخامت آجرهای مورد استفاده در نما ممکن است ۳ تا ۴ یا ۵ سانتیمتر باشد ولی دو بعد دیگر این آجرها مانند آجرهای فشاری یا ماشینی ۱۰×۲۰ می‌باشد.

علت رنگی بودن این آجرها مربوط به طریقه چیدن آجر در کوره و نحوه آتش دادن به آن و کنترل سطوحی که با آتش در تماس مستقیم می‌باشد است و یا مربوط به اکسید فلزاتی است که در مواد اولیه آجر موجود می‌باشد. مانند اکسیدهای مختلف آهن.

برای تهیه مصالح اولیه و همچنین مراحل خشت‌زنی و خشت‌خشک‌کنی آجرهای رنگی دقت و هزینه بیشتری به عمل می‌آید.

زیباترین فرودگاه های جهان را بشناسید

• فرودگاه بین المللی دنور، آمریکا

فرودگاه دنور که در سال 1996 آغاز به کار کرده است معمولا به عنوان بهترین فرودگاه آمریکای شمالی از سوی مجله بیزینیس تراولر انتخاب می شود. ایجاد تعادل میان امنیت پرواز و تجربه ای لذت بخش از جمله عوامل موثر در این زمینه است. سقف ترمینال فرودگاه دنور با الهام از چادرهای سفید سرخ پوستان ساخته شده است. کرتیس فنترس طراح آمریکایی تا حد ممکن استفاده از انرژی های پاک را در این فرودگاه مورد توجه قرار داده است. استفاده از پنل های خورشیدی و همچنین به کار بردن موادی در سقف که 20 درصد از نور خورشید را در تابستان جذب کرده و به حفظ گرما در زمستان کمک می کند از جمله اقدام های صورت گرفته در این زمینه است. طی سال 2009 عملیات بهسازی در فرودگاه دنور انجام شده و به سیستم بازیافت مجهز شده است.

• فرودگاه بین المللی اینچئون، کره جنوبی

از زمان آغاز به کار فرودگاه اینچئون در سال 2001، از نظر تجربه پروازی مسافران، این فرودگاه در بین بهترین ها قرار داشته است. کرتیس فنترس طراحی فرودگاه اینچئون را بر عهده داشته و از فرهنگ کره در ساخت آن بسیار الهام گرفته است. وی به مکان های مختلف این کشور سفر کرده و خطوط و فرم هایی که در ساختمان های سنتی این کشور مورد استفاده قرار گرفته اند را مورد مطالعه قرار داده است. قوس سقف فرودگاه اینچئون از معابد قدیمی کره الهام گرفته شده و راهروها با الهام از مصنوعات کره ای طراحی شده اند. ترمینال ریلی فرودگاه کاملا آینده نگر بوده و درخت های کاج و گل های وحشی در داخل ساختمان کاشته شده اند. سیستم حمل بار این فرودگاه قابلیت جابجایی 31 هزار چمدان در یک ساعت را داشته و از کامپیوتر مرکزی و ریل های خودکار با قابلیت خواندن بارکد بهره می برد.

• فرودگاه لیون - سنت اگزوپری، فرانسه

قابل توجه ترین مشخصه سنت اگزوپری دو قوس همگرای فولادی بوده که پرنده در حال پرواز را تداعی می کند. سانتیاگو کالاتراوا طراحی این ساختمان را بر عهده داشته و طراحی بال مانند به خوبی از نور روز برای روشنایی فضای داخل استفاده کرده است. اگرچه یک قطار پر سرعت با فرودگاه در ارتباط است اما رویای کالاتراوا برای مبدل کردن این منطقه به یک مرکز بین المللی با شکست مواجه شد.

• فرودگاه مراکش منارا، مراکش

طراحی مدرن و سنتی اسلامی در کنار یکدیگر به شکل گیری فرودگاه مراکش منارا انجامیده است. طراحی این فرودگاه بر عهده یک تیم طراحی به سرپرستی مرکز طراحی و معماری E2A که در کازابلانکا واقع شده، بوده است. ترمینال جدیدی در سال 2008 به آن افزوده شده است. در داخل طراحی لوزی شکل سقف با ستون های لوزی کاملا هماهنگ هستند. روکش صندلی ها و مبل های این فرودگاه از پارچه های سنتی مراکش است.

• فرودگاه سنگاپور چانگی، سنگاپور

سنگاپور چانگی حاصل یک طرح بلند پروازانه و گسترش آن در سال 2000 است. در داخل استفاده از گیاهان طبیعی از ویژگی های بارز است. نورگیرهای این فرودگاه که به شکل بال پروانه هستند به خوبی برای روشنایی فضای داخلی استفاده شده و میزان حرارت توسط سنسورهای برنامه ریزی شده کنترل می شود. فضای سبز عمودی پنج طبقه ملقب به دیوار سبز تکمیل کننده عناصر طبیعی به کار رفته در این فرودگاه است.

• فرودگاه ساندیکا بیلبائو، اسپانیا

این فرودگاه در چشم انداز سبز دره Txoriherri در نزدیکی شهر بیلبائو واقع شده است. این پروژه از سال 1990 آغاز شد اما تکمیل آن نزدیک به یک دهه طول کشید و در سال 2000 با سرمایه گذاری 39 میلیارد دلاری به بهره برداری کامل رسید. طراحی ساندیکا با توجه به محیط پیرامون آن صورت گرفته است. به دلیل شکل پرنده گونه به این فرودگاه لاپالوما یا کبوتر نیز گفته می شود.

حقا که گل گفتی...

زیاد درگیر نمره و یا جایی که درس میخونید نباشید.
به قول علی شریعتی "اگر حس روییدن در تو باشد در کویر هم که باشی رشد خواهی کرد"